Systemisch scheiden – wat ouders en kinderen werkelijk nodig hebben
Wie werkt met gezinnen weet: een scheiding is nooit alleen een juridische of praktische gebeurtenis.
In de onderstroom is het een systemische verschuiving – het gezin zoals het was verandert van vorm, maar de verbindingen blijven. En juist die onzichtbare verbindingen bepalen of een scheiding destructief of helend uitwerkt.
Als je als liefdespartners uit elkaar gaat, maar het gezamenlijk ouderschap samen blijft vormgeven, is het enorm verhelderend om dit vanuit een oordeelloze toestand te kunnen doen. Dat wil niet zeggen dat er geen verdriet, rouw, boosheid of geschaad vertrouwen meer is. Maar er ontstaat wel een betere en neutralere basis. Een basis van waaruit individuele en gezamenlijk intenties worden vormgegeven. Een basis om gezamenlijk zorg te dragen voor een toekomst die werkt, voor jezelf en voor de kinderen.
De onderstroom van een scheiding
In elk gezin werken diepe krachten: liefde, loyaliteit, schuld en trouw. Wanneer ouders uit elkaar gaan, komen deze in beweging. Een kind blijft innerlijk altijd verbonden met beide ouders – ook als de relatie tussen hen eindigt.
Toch zie ik in de praktijk dat veel hulpverlening zich vooral richt op het kind. Vanuit zorg, bescherming en stabiliteit. Maar het kind richt zich primair op de ouders. Dáár ligt de sleutel tot rust.
Wie met ouders werkt, raakt direct de wortel van de dynamiek.
De snelweg: werken met de ouder
In systemisch werk weten we dat wanneer een ouder zijn of haar plek weer volledig inneemt, het kind zich vanzelf ontspant.
De snelste weg naar herstel is dan ook niet om met het kind te werken, maar om met de ouder te werken.
In een Individuele Opvoedopstelling® wordt zichtbaar wat er onbewust speelt tussen ouder, ex-partner en kind. Ouders ervaren hun eigen positie opnieuw, zien waar verstrikking plaatsvond en waar loslaten nodig is.
Vanuit dit herstelde innerlijk beeld kan de ouder weer leiden, en het kind weer kind zijn.
Wat kinderen werkelijk nodig hebben
Kinderen hebben niet nodig dat hun ouders perfect met elkaar omgaan.
Ze hebben nodig dat hun ouders elkaar innerlijk erkennen – als de andere ouder van hun kind.
Dat maakt het kind vrij van de keuze tussen loyaliteiten.
Wanneer ouders systemisch scheiden, ontstaat er geen ‘goede’ scheiding, maar een nieuwe ordening: ieder op zijn eigen plek, als ouder en niet meer als partner.
Rust keert terug, niet door afspraken, maar door innerlijke beweging.
Een verkenning: Waar sta jij in je echtscheiding?
Indien je gaat scheiden of gescheiden bent zou je eens kunnen kijken naar hoe je er op dit moment in staat. Is de relatie goed afgerond? Hoe is het met de kinderen? Kan je (eventuele) nieuwe partner zich op zijn/haar plek voelen, is er werkelijk plaats?
Je hoeft hiervoor geen denkwerk te verrichten; het gaat erom wat je op de diepere laag, mogelijk onbewust, ervaart.
Kies een moment uit dat je alleen bent en zorg ervoor dat je niet gestoord kunt worden. Kom tot rust; ‘vertraag’ als het ware een beetje. Het gaat om ervaren, niet om denkwerk.
Spreek de volgende zinnen hardop uit. Laat iedere zin rustig in jezelf resoneren en voel wat het je doet. Ben je congruent in wat je zegt of voel je een belemmering? Mogelijk wil je de zin nog eens herhalen.
Als hoe ‘waar’ ervaar je iedere zin, vul steeds het percentage in:
De eerste stap is om werkelijk te kunnen voelen dat je afscheid hebt genomen van de relatie en de ander laat gaan.
Stel je voor dat je ex-partner voor je staat, je kijkt hem of haar in de ogen.….. en je zegt hardop:
- ‘………. (voornaam partner), ik heb afscheid van je genomen wat betreft de relatie’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Jij bent mijn eerste man/vrouw’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Ik eer jou als mijn eerste partner’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Ik wens je het allerbeste toe’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Ik neem de volle verantwoording voor mijn aandeel in de relatie, voor datgene wat daar in gebeurt is; voor wat wij daarin wèl en niet hebben gedaan’.
De tweede stap is om je ex-partner te respecteren voor de geëigende plek.
- ‘Wij blijven samen ouders van onze kinderen’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Ik zie jou als de vader/moeder van onze kinderen’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Jij bent mijn eerste man/vrouw’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? ……
De derde stap is om te kijken naar de positie van je kinderen.Stel je voor dat je kind voor je staat (doe dit individueel voor al je kinderen), je kijkt hem of haar in de ogen.….. en je zegt hardop:
- ‘Ik en .. ( papa/mama) blijven je ouders, daar veranderd niets aan’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Jij hoeft niets voor onze (ex) relatie te doen, voor datgene wat wij daarin hebben gedaan of gelaten’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Jij bent vrij’
- Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? ……
- ‘Ik ben vrij’
- Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? ……
- ‘Het is helemaal ok als je ook van papa/mama houdt en dat je een foto van ons samen bij je bed hebt staan’!
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘Het is helemaal ok dat je een foto van ons samen bij je bed hebt staan’!
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? ……
De vierde stap is om de geëigende plek van de nieuwe partner te voelen.
Stel je voor dat je nieuwe partner voor je staat, je kijkt hem of haar in de ogen.….. en je zegt hardop:
- ‘Jij bent mij tweede man/vrouw’.
Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? …… - ‘…….. (naam ex-partner) is de vader/moeder van de kinderen’.
- Hoe waar voel je dat op een schaal van 0 tot 100? ……
Je hebt nu ervaren hoe je erbij zit in de situatie. Kun je accepteren wat de waarheid is? Wat zijn je belemmeringen? Noteer ze.